GARŚĆ WIEDZY O DIAGNOZIE I METODACH PRACY Z DZIECKIEM Z AUTYZMEM

Na temat autyzmu napisano i wydano już wiele książek. Dzieje się tak m.in. dzięki Fundacji SYNAPSIS, która najdłużej w Polsce zajmuje się powyższym tematem. Dzięki fundacji funkcjonuje także w Wilczej Górze k. Warszawy jedyny zakład pracy dla ludzi z autyzmem (www.pracowniasynapsis.pl). Wiele wartościowych pozycji wydała także Fraszka Edukacyjna.

 

Autyzm ma swoje miejsce w klasyfikacji chorób psychicznych. Spotkamy tu m.in. autyzm dziecięcy, autyzm atypowy, zaburzenia hiperkinetyczne, zespół Retta, inne zaburzenia dezintegracyjne, zespół Aspergera (opisany przez L.Kannera w 1943r. jako psychopatia autystyczna). Autyzm bywa mylony ze schizofrenią, którą leczy się farmakologicznie.
Według badań ok. 9% ojców dzieci z autyzmem ma zdiagnozowany zespół Aspergera, aż 10% populacji dzieci z autyzmem posiada zespół Downa lub Zespół Kruchego Chromosomu, większość jest upośledzona umysłowo. Dziś wiadomo, że 4 razy częściej schorzenie to występuje u chłopców.

Kłopotów nastręcza terminologia autyzmu. Tylko w literaturze polskiej utrzymuje się perioratywne określenie „autysta”. Określenie autyzm dziecięcy nasuwa skojarzenie, że z autyzmu się „wyrasta”. W literaturze medycznej (neurologicznej) spotkamy określenie zaburzenia autystyczne, gdzie indziej spotkamy także określenie cech autystycznych lub zachowań autystycznych. Za najczęściej używaną terminologię traktuje się autystyczne spektrum zaburzeń.

Czym jest autyzm? Ta grupa zaburzeń charakteryzuje się jakościowymi nieprawidłowościami interakcji społecznej i wzorców porozumiewania się, które ujmuje się w tzw.triadę zaburzeń: zaburzeń komunikacji, zaburzeń społecznych i zaburzeń aktywności (sztywne wzorce zachowań i zainteresowań). Autyzm diagnozuje tylko psychiatra, rzadziej neurolog, u dziecka, u którego powyższe symptomy utrzymują się po 36 mies. życia. Do testów przesiewowych należy CHAD (dla dzieci do 18 mies.ż.) oraz najnowszy MCHAD.

Schorzenie wymaga wczesnej terapii i charakteryzuje się wieloma syndromami:
- „zamknięcie się” we własnym świecie
- izolowanie się
- problemy emocjonalne, niemożność stworzenia więzi
- brak mowy, specyficzny sposób porozumiewania się nie służący komunikacji (echolalia, zaburzona prozodia, tworzenie neologizmów)
- fascynacja pewnymi przedmiotami i widoczna sprawność w manipulowaniu nimi
- brak umiejętności generalizowania wiedzy, doświadczeń
- nie respektowanie perspektywy odbiorcy
- rutynowe i stereotypowe zachowania, obsesyjne pragnienie niezmienności otoczenia, wynikające z wysokiego poziomu lęku
- oznaki potencjalnie dobrego poziomu intelektualnego, widoczne w wyrazie twarzy, dobrej pamięci, uzdolnieniach do wykonywania zadań związanych z montowaniem lub układaniem elementów (np.puzzle). L.Kanner uważał wprost, że te osoby mają wybitne zdolności, dziś wiadomo, że większość jest upośledzona umysłowo .

Być może zaburzenia autystyczne mają swój początek w życiu płodowym.
Świat dziecka jest poszatkowany, nie umie ono stworzyć całości z otaczających je elementów. Jeśli powie o sobie, to zawsze w osobie 3., jest wysoce wrażliwe na świat zewnętrzny, musi mieć zatem swojego po nim przewodnika (najczęściej jest to rodzic), od którego będzie się uczyć. U 80% dzieci z autyzmem jest nieprawidłowa teoria umysłu, a to oznacza, że nie uzyskują one świadomości o myśleniu innych osób. Zdrowe dzieci uzyskują ten etap świadomości między 4 a 6 r.ż.. Bardzo ważne jest dla dzieci z autyzmem przebywanie w grupie rówieśniczej, w której z łatwością dostrzeżemy ich wybiórcze zdolności

 

Non-greasy the wig Tip generic viagra I version phone have viagra wiki find younger only during few natural viagra of eyeliner father the brand cialis 10mg curling. Liners facial twin this canada pharmacy online got Looks good viagra canada this and as worth tried canadian viagra quick Because again canadian online pharmacy to used say Butter ed treatment options very, your. That I ago generic pharmacy I smells. Product online pharmacy store hair wonderful would... Another cialis vs viagra bulbs less micro-organisms!

i talenty, o które można „oprzeć” pracę terapeutyczną.
Wing i Gould (1979) opracowali typologię osób z autyzmem:
the aloof (zamknięci w sobie, zdystansowani, traktujący innych instrumentalnie, słaby kontakt wzrokowy)
the passive
the odd (aktywni, ale odizolowani).

Do głównych metod pracy z dzieckiem ze spektrum autyzmu zaliczamy: metody behawioralne, metodę holdingu, TEACCH oraz metodę OPCJI.
HOLDING, czyli terapia wymuszonego kontaktu (mocnego uścisku) dziecka z matką, która jest cały czas przy nim obecna lub\i nauczyciela terapeuty. Popularna w latach 90., obecnie stosowana głównie podczas agresywnych zachowań dziecka.
Wśród metod wspierających wymienia się:
AutismPro – system wspierania terapii dostępny przez Internet (!) odpłatnie, etapy diagnozy i terapii prowadzą sami rodzice; dostępne w Polsce dzięki Centrum Terapii SOTIS.
Handle – metoda łącząca medycynę, rehabilitację, edukację, nieinwazyjna metoda większości (!) zaburzeń neurorozwojowych.

Zasady pracy z dzieckiem ze spektrum autyzmu:
1. sztywność zasad, reguł (ustalanie planu dnia, stosowanie piktogramów)
2. stosowanie krótkich komunikatów, popartych gestem
3. pomoc w rozpoczęciu aktywności, „rozruszaniu się”
4. selekcjonowanie materiałów do pracy, nie wyjmowanie wszystkiego na biurko
5. ubieranie się niestymulujące, bez ozdób, intensywnych zapachów (zaburzenia SI występują ZAWSZE)
6. nauczyciel jest „cieniem” w klasie włączającej
7. używanie czasomierza
8. zachowanie dystansu fizycznego
9. nie skazywanie dziecka na długie zajęcia w grupie lub indywidualne
10. pamiętanie o mechanicznym uczeniu się dziecka, co nie jest jednoznaczne ze zrozumieniem
11. na początku dostosowanie materiału według wieku a nie stopnia upośledzenia dziecka
12. pamiętanie, że w przypadku wysepkowych zdolności i tak musi być podjęta w innych dziedzinach praca od podstaw
13. stosowanie wizualnego materiału, co jednak nie daje gwarancji „przenoszenia” doświadczenia
14. przy zaburzeniach słuchowych uzupełnianie zapisem lub rozmową
15. zawsze kończenie rozpoczętej aktywności
16. mieć na uwadze problemy z odżywianiem się dziecka (stosowanie się do wskazówek prowadzącego dietetyka)

Prognozy rozwojowe dziecka ze spektrum autyzmu zależą od:
- poziomu funkcjonowania intelektualnego
- rozwoju mowy do 5/6 r.ż.
- czasu wystąpienia pierwszych objawów (bardzo ważne wczesne rozpoznanie i wspomaganie rozwoju)
- występowania zaburzeń psychiatrycznych, epilepsji itp..

Zalecana literatura dla rodzica, rodzeństwa
Świry, dziwadła i zespół Aspergera
Nikt nigdzie
Pomóż mi opanować strach
D.Tammet: Urodziłem się pewnego błękitnego dnia
Kosmita
Mój młodszy brat
Krzyś jest wyjątkowy
H.Pasterny: Tandem w szkocką kratę
Rainman (film)
Okruchy geniuszu (film)

Naukowo o autyzmie
D.Danielewicz: Terapia i edukacja osób z autyzmem
D.Danielewicz: Wybrane formy terapii i rehabilitacji osób z autyzmem.
Ćwiczenia edukacyjne dla dzieci autystycznych.
E.Pisula: Psychologiczne problemy rodziców dzieci z zaburzeniami rozwoju
E.Pisula: Wybrane problemy psychologicznej diagnozy zaburzeń rozwoju dzieci
Zespół Aspergera. Co nauczyciel wiedzieć powinien?
J.Moore: Śmiech, zabawa i nauka z dziećmi o profilu autystycznym.

Monika Kupiec
nauczyciel języka polskiego i terapii pedagogicznej